"Digitaal of toch papier?"
Beste lezer,
Dit thema achtervolgt me al heel m’n loopbaan. Je telefoon is een computer, camera, platenspeler, encyclopedie, navigatie, notitieboek en zelfs een agenda tegelijk. Zo presenteerde Steve Jobs de eerste iPhone in 2007. Sindsdien is steeds meer in onze (werk)omgeving gedigitaliseerd en is geprobeerd om papier als het ware overbodig te maken.
Maar er lijkt een merkwaardige tegenbeweging te ontstaan: mensen willen opnieuw dingen die je kunt vastpakken. Ik was recent in Antwerpen op een goede lezing van Herman Konings, trendwatcher-futuroloog. Hij illustreerde dit met heel wat herkenbare voorbeelden.
We ondergaan een digitale overdaad en we zoeken rust in offline plekken, fysieke ervaringen en tastbare producten. Zelfs de veelbesproken GenZ generatie, digital native ten top, is soms op zoek naar de 'uitknop'. Ze zijn, waar het echte ontspanning betreft, als het ware 'fed up' met digital.
De generatie die met TikTok is opgegroeid, ontdekt het plezier van een boekhandel. Via BookTok worden fysieke boeken terug interessant gevonden door jongere generaties. In 2025 zouden in Europa meer dan 50 miljoen boeken verkocht zijn die door de Booktok community werden aanbevolen.
Het in de VS zo populaire format van 'silent reading parties' waarin jongeren samenkomen op café om samen boeken te lezen en te bespreken, vindt ook doorgang in onze contreien. Een goede bekende uit de boekensector wees me erop dat keten Barnes & Noble (VS) terug winkels opent, aan een ritme van meer dan 60 vestigingen per jaar, en dat al drie jaar op rij.
Vinyl is al lang geen nostalgisch museumstuk meer. De wereldwijde verkoop groeide in 2025 volgens het IFPI Global Music Report met 13,7%. Zelfs de verkoop van cd's zou terug groeien! In diezelfde lezing van Herman Konings was sprake van een groei in de VS van 58% in de eerste zes maanden van 2026. Wie ad dat durven denken?
Journaling boost de verkoop van mooie notitieboeken en Polaroid is hip alsof het nooit is weggeweest. Een smartphone maakt wel duizend foto's per vakantie maar die ene Polaroidfoto heeft tenminste het lef om onmiddellijk te bestaan.
Een e-reader bevat soms honderd of meer boeken. Maar een mooi boek dat op je nachtkastje ligt, herinnert je eraan dat je het nog moet lezen.
Een agenda wordt al lang niet meer uitsluitend gekocht om te plannen. Het is een tool om overzicht te behouden en orde te scheppen in een leven dat voorts al digitaal genoeg is. Een notitieboekje is geen primitieve versie van een tablet. Het is een plek die rust brengt.
Een goede vriend van me wees me op een slogan van papierfabrikant Sylvamo, 'paper notetakers complete tasks 25% faster than digital notetakers'. In ons onderwijs komen ze daar ook stilaan achter. Digitaal en analoog zijn geen tegenpolen. Ze zijn partners. BookTok is digitaal, het boek is fysiek. De Spotify-playlist is digitaal, de vinylplaat is fysiek.
Digitaal lonkt naar analoog. En misschien is dit een paradox van deze tijd: hoe meer technologie ons leven efficiënter maakt, hoe meer waarde we gaan hechten aan dingen die juist niet die druk leggen.
Liggen hier geen kansen voor onze sector? We verkopen geen papier, karton, lijm en inkt. We verkopen kleine momenten van aandacht. Een eerste bladzijde die nog leeg is. Een pen die voor het eerst over papier glijdt. Een agenda die op zondagavond met partner of gezin wordt overlopen. Een notitieboek waarin plots een idee ontstaat dat anders misschien verloren was gegaan. Een goed boek dat bijblijft met een verhaal dat je deelt met een goede vriend.
Papier is geen technologie die de digitale wereld moet verslaan. Papier is wat je gebruikt wanneer je even niet digitaal wilt zijn.
Bert Lippens, Lid van de Raad van Bestuur van Bosta