Er zit meer in batterijen dan je denkt
Regels voor verplichte terugname en recyclage vanaf 2027
De EU-batterijverordening brengt ingrijpende veranderingen met zich mee die in 2027 van kracht worden. Het belangrijkste is dat draagbare batterijen in apparaten zoals smartphones en tablets gemakkelijk door eindgebruikers moeten kunnen worden verwijderd en vervangen, terwijl voor batterijen voor elektrische voertuigen en industriële toepassingen digitale paspoorten en strenge controles van de toeleveringsketen vereist zijn.
Om welke batterijen gaat het concreet?
Draagbare batterijen (in powerbanks, smartphones en tablets) moeten vanaf februari 2027 gemakkelijk kunnen worden verwijderd door de concument, waarna winkels een rol spelen in de terugname, als eerste stap in een recyclingproces. Hoe pak je dat als winkelier praktisch aan?
Nieuwe Europese regelgeving heeft gevolgen voor producenten, verdelers én verkopers van batterijen. De nieuwe regelgeving betreffende kleine en middelgrote batterijen heeft een dubbel doel. Afvalverwerking wordt efficiënter (wat het milieu en bij uitbreiding het klimaatbeleid vooruithelpt), en we worden minder afhankelijk van andere landen als we onderdelen van batterijen recycleren zoals kobalt, koper, lood, nikkel en lithium.
Kleine batterijen
Kleine batterijen zoals AA-, AAA- en AAAA-batterijen, naast C- en D-batterijen, 9V-batterijen en knoopcellen. Bebat raadt altijd aan om de polen van 9V- en knoopcellen af te plakken. Wijs je klanten daarop.
Middelgrote batterijen
4,5- en 6V-batterijen en batterijen van gsm’s, laptops, powerbanks en kleine powertools.
Gevolgen voor kantoorvakhandels
De Europese Verordening 2023/1542, de zogenoemde batterijenverordening, wordt gefaseerd ingevoerd. In België zamelt Bebat al jaren batterijen in, nu wordt een tandje bijgestoken, door veel meer partijen. De nieuwe regelgeving heeft gevolgen voor kantoorvakhandels op het vlak van inzameling, terugname, administratie en samenwerking. De ingezamelde batterijen moeten worden overgedragen aan een organisatie zoals Bebat of aan een leverancier (die op zijn beurt afspraken heeft gemaakt voor de verdere verwerking).
Terugname en communicatie
Verplichte terugname
Iedere eindgebruiker kan voortaan afgedankte batterijen gratis inleveren in een winkel waar losse of ingebouwde batterijen worden verkocht. Het merk, het type of de plaats van aankoop speelt geen rol, winkels mogen zich niet beperken tot batterijen die ze zelf hebben verkocht. Omgekeerd moet je geen batterijen aanvaarden van types die je niet zelf verkoopt. Een duidelijk voorbeeld zijn fietsbatterijen: die moet je niet aanvaarden als je zelf geen fietsen verkoopt.
Voor draagbatterijen mag je de terugname beperken tot een 'redelijke hoeveelheid'. Tien dozen met oude batterijen is geen hoeveelheid die je van een gewone consument mag verwachten. Noteer wel dat de terugname ook volledige apparaten met ingebouwde batterijen betreft, als je die zelf ook verkoopt.
Communicatie
Maak plaats voor een of meer inzameldozen en maak klanten duidelijk om welke batterijen het gaat. Zeg dat batterijen gratis kunnen worden ingeleverd en organiseer (of doe mee met) acties als 'batterij‑inleverdagen', eventueel gekoppeld aan de inkoop van nieuwe apparatuur.
Wat met online?
Verkoop je ook online? Maak een pagina of luik met een titel als 'Batterijen inleveren'. Leg uit hoe klanten batterijen kunnen terugsturen of inleveren: met een retourzending, als apart pakket of gewoon afgeven in de winkel. Een link naar veiligheidsinstructies is een plus. Zo mogen batterijen niet gewoon in de brievenbus worden gestopt zonder bescherming.
Hoe ga je te werk?
Logistiek
"Producenten die batterijen voor het eerst op de Belgische markt aanbieden, moeten geregistreerd zijn in het producentenregister. Zij vallen onder de regeling van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)", meldt OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij, de pendant van Leefmilieu Brussel en het Office Wallon des déchets). Producenten zijn verantwoordelijk voor het volledige beheer van afgedankte batterijen, van inzameling tot verwerking en recyclage. "Om aan deze verplichtingen te voldoen, kunnen producenten zich aansluiten bij een organisatie voor producentenverantwoordelijkheid."
Concrete tips
Werk je als winkelier al samen met Bebat? Zorg dat het Bebat-inzamelrecipiënt goed zichtbaar is in de winkel, en maak gebruik van de ondersteuning die Bebat aanbiedt, zoals inzamelmateriaal, informatie voor klanten en logistieke dienstverlening, suggereert Ine Wenmaekers van Ovam. Bebat voorziet inzamelrecipiënten, organiseert de ophaling van volle inzamelunits en zorgt voor de verdere verwerking en recyclage van de batterijen. Deze ophalingen zijn gratis voor aangesloten inzamelpunten. Deze werkwijze bestond al onder de Europese Batterijenrichtlijn van 2006 en blijft onder de nieuwe verordening behouden.
Je kunt ook afspraken maken met je leveranciers voor het ophalen van de door jou ingezamelde batterijen. Dat is trouwens hun plicht. De nieuwe regelgeving breidt de producentenverantwoordelijkheid uit: producenten, en in de praktijk de importeurs of distributeurs van batterijen, moeten garanderen dat batterijen worden ingezameld en gerecycled.
Medewerkers
Vergeet niet je medewerkers te informeren. Vertel wat ze wel of niet mogen aannemen, hoe batterijen worden ingezameld (als er meerdere dozen staan voor verschillende types batterijen) en wat ze kunnen antwoorden als klanten vragen hebben.
Meer informatie:
- Verwijderbaarheidsvereisten voor 2027 voor elektrische producten
- EU-milieurichtlijnen voor batterijen